หนองเต็ง (Nong Theng) ไม่มีอยู่บนแผนที่ที่ผู้เล่าคุ้นเคย ต้องไปตามถนนตรงยาวผ่านนาข้าวที่น้ำท่วมขัง แล้วเลี้ยวเข้าถนนดินสลับคอนกรีตที่ไก่จะเดินข้ามเมื่อไหร่ก็ได้ตามใจ ในบทที่ 5 ของ The Season of Breath (ฤดูแห่งลมหายใจ) ในที่สุด Mr Schaka ก็ได้ก้าวผ่านกำแพงสีเทาที่ด้านหลังคือบ้านของ Chu ในจังหวัดร้อยเอ็ด
บ้านของ Chu บ้านสองยุคสมัย
บ้านหลังนี้มีสองชั้นและสองยุคสมัย ชั้นล่างเป็นปูนทาสีเขียวน้ำทะเลอ่อน ๆ ที่หลุดล่อนเป็นหย่อม ๆ จนเผยให้เห็นสีเขียวที่เก่ากว่าอยู่ข้างใต้ เหมือนชั้นของขนมเค้ก ชั้นบนเป็นไม้สีเข้ม แผ่นไม้กว้างที่ฝนกัดกร่อนจนสึก หน้าต่างสีขาวมีกรอบโค้งฉลุลายราวลูกไม้ ชั้นล่างคือบ้านของวันนี้ ชั้นบนคือบ้านของวันวาน
ด้านหน้ายังมีบ้านหลังที่สามซึ่งใหม่เอี่ยม นั่นคือร้านนวดของ Lalita พี่สาวของ Chu ผนังสีเขียวแอปเปิล มีแอร์ ผ้าม่านสีน้ำเงินเข้มดั่งเที่ยงคืนโปรยลายดาวสีขาว และใบประกาศนียบัตรของเธอใส่กรอบแขวนไว้บนผนัง เป็นห้องที่สะอาดที่สุดและน่าภาคภูมิใจที่สุดของบ้าน
ชีวิตใต้ชายคา
ทุกอย่างเกิดขึ้นที่หน้าบ้าน ใต้ชายคาสังกะสีผืนใหญ่ มีม้านั่งปูน เก้าอี้พลาสติกสีแดงสีเขียว ถังน้ำสีฟ้า พัดลมที่หมุนให้ใครก็ไม่รู้ และเปลญวนผูกไว้ระหว่างเสาสองต้น เด็กหญิงตัวน้อยนั่งทำการบ้านบนผ้าปูโต๊ะลายดอกไม้ หมาสีขาวแซมชมพูตัวขนาดหมูน้อย เดินมาดมข้อเท้าแขกผู้มาเยือน แล้วตัดสินว่าพอรับได้
ก่อนเข้าบ้านต้องถอดรองเท้า ผู้เล่าวางรองเท้า Crocs ของเขาไว้บนกองรองเท้าแตะหน้าประตู หนังสือเล่มนี้ได้ทบทวนกฎง่าย ๆ ไม่กี่ข้อของอีสาน และของทั้งประเทศไทย:
- ศีรษะคือส่วนที่สูงและศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของร่างกาย ห้ามแตะเด็ดขาด แม้แต่ศีรษะของเด็ก
- เท้าคือส่วนที่ต่ำที่สุด ห้ามชี้เท้าไปทางคน ทางหิ้งพระ หรือทางพระพุทธรูป
- เวลานั่งกับพื้น ให้นั่งพับเพียบ เก็บขาไว้ด้านข้าง ปลายเท้าชี้ไปด้านหลัง
ทั้งค่ำคืน ผู้เล่าต้องคอยจับตาดูเท้าตัวเอง “เหมือนหมาดื้อสองตัว”
ครอบครัวที่ใหญ่จนนับไม่ถ้วน
แล้วครอบครัวก็มาถึง มาจากทุกทิศทาง จากในบ้าน จากลานบ้าน จากบ้านข้าง ๆ ผู้เล่าไม่เคยรู้เลยว่าทั้งหมดมีกี่คน มี Lalita ที่หน้าตาเหมือน Chu แต่ผ่านแดดมามากกว่าสิบปี มี Wichan น้องชายในเสื้อสีแดง ที่หัวเราะหนักจนต้องเอามือยันวงกบประตูตอนเห็นเขา หลานชาย หลานสาว ลูกของหลาน และท่ามกลางทั้งหมดนั้น Chu ตอบทุกคนเป็นภาษาอีสาน หัวเราะไป แตะแขน แตะไหล่ แตะแก้มไป
Wichan ประกาศว่าชายจากลีแยฌคนนี้เป็นพี่น้องของเขาแล้ว เขาพูดแบบนี้กับทุกคนแหละ Chu แปลให้ฟัง แต่ครั้งนี้เธอคิดว่าเขาพูดจริง ทั้งสองไม่เข้าใจสิ่งที่อีกฝ่ายพูดเลยสักคำ และนั่นก็ไม่สำคัญแม้แต่น้อย
บนโต๊ะไม้ไผ่ Lalita ตำส้มตำในครกไม้ มะละกอสับเส้น กระเทียม มะเขือเทศ มะนาว ปูตัวจิ๋ว และพริกหนึ่งกำมือ โป๊ก โป๊ก โป๊ก “เสียงของอีสาน” พอผู้เล่าบอกเป็นภาษาไทยว่าขอไม่เผ็ดมาก ทั้งชานบ้านก็ระเบิดเสียงหัวเราะ แล้ว Lalita ก็หยิบพริกออกหนึ่งเม็ด แค่เม็ดเดียว ความเผ็ดร้อนทำให้เขาไอ ทุกคนคิดว่าเป็นเพราะพริก มีแค่ Chu ที่ไม่ได้หัวเราะเต็มที่นัก
มือของ Lalita
หลังงีบในเปลญวน ซึ่งยื่นให้เขาราวกับยื่นห้องที่ดีที่สุดในโรงแรม Lalita ก็รอเขาอยู่ที่ธรณีประตูร้านของเธอ เธอฟันธงแล้วว่าเขาเดินเหมือนคนแก่ และต้นเหตุคือหลัง เธอนวดไหล่เขาด้วยน้ำหนักทั้งตัว แล้วมือของเธอก็มาถึงซี่โครง และหยุดลง มันกำลังฟัง ไม่มีใครในหมู่บ้านรู้เรื่องโรคของเขาเลย แต่มือของเธอเข้าใจ โดยไม่พูดสักคำ เธอผ่อนแรงตรงนั้นลง แล้วกลับไปนวดไหล่อย่างแข็งขันกว่าเดิม พอเขาเดินออกมา เขาก็เดินเหมือนคนแก่น้อยลงหน่อย
ชั้นของพ่อแม่
จากนั้น Chu ก็พาเขาเดินดูบ้าน ที่ชั้นล่าง สกู๊ตเตอร์ส่งของของ Bombay จอดอยู่ในบ้าน เหมือนม้าในคอก ที่เชิงบันได ใต้ถุงพลาสติกสีแดง มีกรอบรูปสีทองสองกรอบรออยู่ คือพ่อของเธอ และแม่ของเธอ ผู้มีคางเหมือนเธอไม่ผิดเพี้ยน เธอหนีบรูปทั้งสองไว้ใต้วงแขน แล้วเดินขึ้นบันไดไม้สิบสามขั้น
ชั้นบนมีแต่ไม้ แสงสีทอง และหยากไย่ ไม่มีใครอาศัยอยู่จริง ๆ ชั้นนี้เป็นของอดีต Chu ชี้ให้ดูว่าเธอนอนกับพี่สาวตรงไหน พี่ชายกับพ่อแม่นอนตรงไหน แล้ววางรูปทั้งสองลงตรงจุดที่เตียงในวัยเด็กของเธอเคยตั้งอยู่พอดี เย็นวันนั้น ระหว่างมื้อค่ำใต้แสงนีออน เธอลุกขึ้นเงียบ ๆ พร้อมธูปในมือ แล้วเดินขึ้นบันไดไปโดยไม่หยุด ไม่มีใครพูดอะไร ที่นี่ทุกคนรู้ดีว่าขึ้นไปชั้นบนพร้อมธูปเพื่ออะไร
หนังสือ
The Season of Breath (ฤดูแห่งลมหายใจ): เรื่องจริงของหนึ่งฤดูกาลในเมืองไทย จากกรุงเทพฯ สู่บ้านของ Chu ในหมู่บ้านแห่งหนึ่งในภาคอีสาน มีจำหน่ายเป็นอีบุ๊กภาษาอังกฤษ
